Pro Westlandia

Uit NEVB Online
Ga naar: navigatie, zoeken

vereniging voor zang en voordrachtskunst, opgericht te Antwerpen in 1911 met als doel via optredens met liederen en literaire teksten de liefde voor de Nederlandse taal en cultuur in Frans-Vlaanderen weer tot leven te brengen.

August Borms wordt beschouwd als de voornaamste initiatiefnemer, maar even belangrijk was de rol van Hilaire Allaeys, Cyriel Rousseeu, Willem van Es, Abraham Hans en Frans Claes. De voorbereidende contacten met Frankrijk werden gelegd via de vereniging De Vlaamsche Herten uit Watou, het geboortedorp van Rousseeu. De Antwerpse Groeningerwacht, de Antwerpse afdeling van het Algemeen-Nederlands Verbond, de Kring der Westvlamingen, het Davidsfonds en het Willemsfonds ondersteunden het project.

In de periode 1912-1914 werd een zevental rondreizen ondernomen, zij het met wisselend succes. De contactpersonen voor de optredens waren niet representatief voor de regionalistische beweging; een aantal jongeren die tijdens het interbellum in die beweging een rol zou spelen, verklaarde achteraf wel door die optredens beïnvloed te zijn geweest. De doelstelling van Pro Westlandia had weinig kans op slagen, omdat in Frans-Vlaanderen een diepgewortelde vrees bestond voor elk buitenlands initiatief. Gaandeweg werd de aandacht van Frans-Vlaanderen afgeleid en spitste die zich meer toe op de West-Vlaamse Westhoek en de streek Roubaix, Halewijn, Menen, Moeskroen. In de Westhoek kwamen Borms en zijn medewerkers meer aan hun trekken, omdat daar actuele politieke thema's konden worden aangesneden. De contacten in de regio Menen-Moeskroen kunnen worden gezien als een uiting van de groeiende belangstelling voor de taalgrensproblematiek. Pro Westlandia zocht ook contact met de Provençaalse beweging en slaagde erin de felibrist Marcel Provence naar Vlaanderen te halen voor een reeks voordrachten (felibrige). Door oorlogsomstandigheden diende de vereniging haar activiteiten in 1914 stop te zetten. In het naoorlogse nationalistische klimaat werd de vereniging beschuldigd van pan-Germanisme en irredentisme. Van een heropstarten kon toen geen sprake zijn, maar haar ideeën bleven smeulen onder de as. In 1926 werd Pro Westlandia opnieuw opgericht onder het voorzitterschap van Allaeys en met Edmond Gyselinck als secretaris; het verleende toen logistieke steun aan het Vlaamsch Verbond van Frankrijk. Het nieuwe Pro Westlandia kende echter slechts een heel kortstondig bestaan.

Literatuur

M. Nuyttens en M. Somers, 'Een nieuwe kijk op Pro Westlandia', in De Franse Nederlanden, jg. 9 (1984), p. 45-64.

Auteur(s)

Michiel Nuyttens