Archivalia van de Vlaamse Beweging

Uit NEVB Online
Ga naar: navigatie, zoeken

Het artikel "Archivalia" wil een overzicht bieden van de voor de V.B. meest relevante archieven en collecties die in België en het buitenland worden bewaard. Onder 'archief' wordt bedoeld een in de tijd gegroeid organisch geheel, ontstaan doordat de archiefvormende instantie – een persoon of organisatie – documenten en andere bronnen produceerde. Een collectie is een geheel van bronnen dat achteraf werd samengebracht en bewaard.

Er wordt een aantal richtingaanwijzers geplaatst voor wie op zoek is naar bronnen voor de geschiedenis van de V.B. Er werd echter niet naar volledigheid gestreefd. Het eerste deel behandelt archief-, documentatie- en bibliotheekinstellingen in België; het tweede deel geeft een overzicht van de belangrijkste buitenlandse archiefinstellingen die materiaal bezitten dat betrekking heeft op de V.B. 'Levende' instellingen, verenigingen en organisaties zoals politieke partijen en culturele organisaties komen niet aan bod. Hun bewaarfunctie is immers beperkt, vermits zij hun archieven gewoonlijk na verloop van tijd deponeren bij een archiefinstelling.

Belgische archief-, documentatie- en bibliotheekinstellingen

Dit onderdeel behandelt de officiële en private instellingen in België die archiefbestanden en collecties verzamelen, bewaren en/of inventariseren. Omdat de V.B. zodanig verstrengeld is met België en de Belgische instellingen, is het niet verwonderlijk dat de openbare archieven over nagenoeg alle aspecten van de V.B. materiaal bezitten. Daar staat tegenover dat de argwaan van vele Vlaams-nationalisten tegenover België ook haar archiefinstellingen gold. Vandaar dat vele privé-archieven informatie bevatten voor de onderzoeker van de V.B.

Er werd naar gestreefd zoveel mogelijk instellingen met archieven die van belang zijn voor de studie van de V.B. in dit artikel te behandelen. De verschillende gemeente- en provinciale archieven zijn evenwel niet opgenomen. Uitzondering hierop is het gemeentearchief van Temse, dat het archief van Clemens de Landtsheer herbergt. Het hoeft evenwel geen betoog dat de archieven van gemeenten, lokale openbare instellingen en provincies relevant materiaal bevatten (bijvoorbeeld over de toepassing van de taalwetgeving en de graad van verfransing).

De instellingen zijn alfabetisch geklasseerd volgens hun volledige, officiële benaming (bijvoorbeeld AMSAB, z. Archief en Museum van de Socialistische Arbeidersbeweging). De opgenomen informatie is afkomstig van de instellingen zelf. Over elke instelling wordt eerst praktische informatie gegeven: het bezoekadres, telefoon- en faxnummer, internet- en e-mailadres en de toegankelijkheid van de instelling (vrij toegankelijk – in sommige gevallen dient men zich wel in te schrijven –, toegankelijk mits toestemming of na afspraak), gevolgd door een korte historiek (oprichtingsdatum en -doelstelling).

De bestuursdocumenten van openbare overheden zijn in principe openbaar, tenzij anders bepaald wordt in het kader van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, de veiligheid van de staat enzovoort. Archieven van de rijks- en provinciebesturen, de rechtbanken en de Raad van State moeten ten laatste na 100 jaar gedeponeerd worden bij het Rijksarchief en zijn dan openbaar en raadpleegbaar (als ze dat al niet voordien waren). Stukken van andere openbare instellingen en gemeentebesturen kunnen eveneens gedeponeerd worden in het Rijksarchief. Gemeentelijke archiefdiensten vallen bovendien onder de 'openbaarheid van bestuur', zodat de archieven na 100 jaar raadpleegbaar zijn.

De raadplegingsmodaliteiten voor archieven van privé-personen en verenigingen hangen – zowel bij archiefdiensten van de overheid als bij particuliere instellingen – af van de voorwaarden daartoe bepaald door de schenkers of bewaargevers. De onderzoekers kunnen voor meer inlichtingen contact opnemen met de betreffende archiefinstelling.

Onder de hoofding 'Hoofdgebieden' worden de thema's met betrekking tot de V.B. waarover de instelling materiaal heeft vermeld. De aanduiding van de hoofdgebieden verwijst niet noodzakelijk naar het specialisatiedomein van de instelling, maar is gebaseerd op de overzichtsartikelen in de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging.

De bespreking van elke instelling eindigt met de informatie over de archieven en collecties (eveneens op basis van de gegevens door de instelling zelf verschaft). Ter wille van de overzichtelijkheid werd soms een tweeledige onderverdeling gehanteerd: archieven van families en individuen en archieven van instellingen, organisaties of verenigingen. Er wordt niet altijd de officiële benaming van de archieven gebruikt. Als er bijvoorbeeld in een fonds documenten zitten van een bekend flamingant, wordt enkel de naam van die persoon vermeld. Dit betekent ook dat niet noodzakelijk het hele archief van de families, individuen, instellingen, organisaties en verenigingen die onder 'Archieven' opgesomd worden, in die instelling aanwezig is. Informatie over de ontsluiting van de archieven en collecties werd evenmin opgenomen.

Abdij Sint-Pieter-Steenbrugge

Baron Ruzettelaan 435, 8310 Assebroek

tel. 050/35.72.51

Archieven: Jozef Dumon.

ADVN, z. Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-nationalisme.

Algemeen Rijksarchief en de Rijksarchieven in de Provinciën

Het Algemeen Rijksarchief en de Rijksarchieven in de Provinciën zijn een onderdeel van de administratie die bij wet zorgen voor de selectie en de bewaring van de archieven van alle diensten met een publiekrechtelijk statuut.

Hoofdgebieden: bestuurszaken, diplomatie, federalisme, gerecht, onderwijs, staatshervorming, taalpolitiek en -wetgeving, verkiezingen.

Wanneer een overheidsdienst te maken heeft gekregen met de V.B., kunnen daarvan sporen teruggevonden worden in de fondsen die in de rijksarchieven bewaard worden. De archieven van de centrale overheidsdiensten worden in principe in Brussel bewaard, die van de provinciale en lokale instanties bevinden zich in de rijksarchieven in de provincies. Door de archiefwet van 24 juni 1955 kunnen gemeenten hun archieven die ouder zijn dan 100 jaar in het rijksarchief deponeren. De provinciale besturen en ministeries – met uitzondering van het ministerie van buitenlandse zaken en van landsverdediging, die een eigen archiefdienst hebben – zijn daartoe verplicht. Archieven van jongere datum die geen direct administratief nut hebben, kunnen eveneens gedeponeerd worden.

De archieven op zichzelf zijn reeds een bron om processen van verfransing en vernederlandsing te onderzoeken. Vooral de archieven van de ministerraad en diverse fondsen uit het ministerie van financiën, van binnenlandse zaken en van onderwijs moeten hiervoor geraadpleegd worden.

Daarnaast zijn de archieven uit de juridische sfeer van belang, omdat heel wat flaminganten in aanraking zijn gekomen met het gerecht. Zo zijn er onder meer strafdossiers voorhanden betreffende activisme en collaboratie. Dergelijke fondsen worden meestal bewaard in Beveren-Waas of Brussel. Daarnaast bevinden er zich dossiers van collaborateurs in de archieven van het ministerie van financiën (archieven van het sekwester) en van het ministerie van volksgezondheid.

Het Rijksarchief spant zich ook in om fondsen van private aard te verzamelen. Daarbij spitst men zich vooral toe op archieven van personen van nationaal belang, onder wie politici die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de V.B. Meestal bevinden deze archieven zich in Brussel. Tegenwoordig wordt ook bijzondere aandacht besteed aan kabinetsarchieven.

Het Algemeen Rijksarchief heeft ook archieven in zijn bezit uit de Eerste Wereldoorlog. Vooral het archief van de activistische Raad van Vlaanderen is van grote betekenis voor de geschiedenis van de V.B.

Hieronder volgt een lijst van de Rijksarchieven, met vermelding van de voor de geschiedenis van de V.B. specifieke archieven.

Algemeen Rijksarchief (Brussel) (ARA)

Ruisbroekstraat 2, 1000 Brussel

tel. 02/513.76.80, fax 02/513.76.81

vrij toegankelijk

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Antwerpen

D. Verstraeteplaats 5, 2018 Antwerpen

tel. 02/236.73.00, fax 03/236.73.00

vrij toegankelijk

Archieven: Pol de Mont, Louis Kiebooms.

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Beveren

Kruibekesteenweg 39/1, 9120 Beveren

tel. 03/775.38.39, fax 03/775.38.39

vrij toegankelijk

Archieven: HEKALO (Hechteniskamp Lokeren), rechtbankdossiers van activisten.

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Brugge

Academiestraat 14, 8000 Brugge

tel. 050/33.72.88, fax 050/33.72.88

vrij toegankelijk

Archieven: Achille van Acker.

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Gent

Geraard de Duivelstraat 1, 9000 Gent

tel. 09/225.13.38

vrij toegankelijk

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Hasselt

Bampslaan 4, 3500 Hasselt

tel. 011/22.17.66, fax 011/22.17.66

vrij toegankelijk

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Kortrijk

Guido Gezellestraat 1, 8500 Kortrijk

tel. 056/21.32.68, fax 056/21.32.68

vrij toegankelijk

Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën – Ronse

A.L. Vanhovestraat 45, 9600 Ronse

tel. 055/21.19.83, fax 055/21.19.83

vrij toegankelijk

Archieven: stukken over Leo Vindevogel (niet raadpleegbaar).

AMSAB, z. Archief en Museum van de Socialistische Arbeidersbeweging.

AMVB, z. Archief en Museum van het Vlaams Leven te Brussel.

AMVC, z. Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven.

AMVS, z. Archief en Museum van het Vlaams Studentenleven.

ARA, z. Algemeen Rijksarchief (Brussel).

Archief der Vlaamse Jezuïeten

Waversebaan 220, 3001 Leuven

tel. 016/40.40.21

toegankelijk na afspraak

Hoofdgebieden: onderwijs.

Archieven: dossiers over de jezuïeten en hun werking in België en meer in het bijzonder in Vlaanderen vanaf de 17de eeuw (met klemtoon op de 19de en 20ste eeuw), onder andere over de spanningen op taalgebied in België en binnen de orde zelf (onder meer op het vlak van het onderwijs) en over jezuïeten die actief waren in de V.B. (met onder andere repressiebriefwisseling); rapporten van inspecteurs uit Rome (onder meer over de Vlaamse kwestie) en de antwoorden van Rome op rapporten uit België bewaard. Rapporten aan het moederhuis in Rome worden in Rome bewaard: Archivo Romanum Societatis Iesu, Borgo Sancto Spirito 5, 00195 Rome.

Archief en documentatiecentrum voor het Vlaams-nationalisme (ADVN)

Lange Leemstraat 26, 2018 Antwerpen

tel. 03/225.18.37 en 03/226.30.69, fax 03/226.64.05

vrij toegankelijk

Het ADVN werd in 1984 opgericht en was gedurende een jaar als gastorganisatie in het gebouw van het Archief en Museum voor het Vlaams Cultuurleven gevestigd. Vanaf 1985 organiseert het volledig autonoom zijn activiteiten. Het ADVN houdt zich bezig met de historiografie van nationale bewegingen. De V.B. neemt een centrale plaats in, maar ook aan andere nationale bewegingen in Europa wordt aandacht besteed. Het ADVN heeft als doelstelling bronnen met betrekking tot Vlaams-nationalisme en nationalisme in Europa te prospecteren, verzamelen, bewaren en ontsluiten. Het betreft zowel primaire bronnen (geschreven, auditieve en visuele) als actuele informatie. Daarnaast wil het ADVN de wetenschappelijke geschiedschrijving over het Vlaams-nationalisme en over de nationale bewegingen in Europa stimuleren, onder meer door de organisatie van congressen en colloquia, de uitgave van de reeks Perpectief Uitgaven en op te treden als 'gastheer' voor de redactie van Wetenschappelijke Tijdingen.

Hoofdgebieden: activisme, amnestie, collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, daensistische beweging, extreem-rechts, federalisme, Frontbeweging, repressie, staatshervorming, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven:

1) van families en individuen: Cyriel Verschaeve (Jozef Lootensfonds), Jules Callewaert, familie Pil-van Gastel, Odiel Spruytte, Hector Plancquaert, Aloïs de Backer, pater Walgrave, Staf Vermeire, Raymond Derine, Hendrik Draeye, Paul Daels, Arthur de Bruyne, Jef Maton, Jef van de Wiele (gedeeltelijk), Frans Daels (gedeeltelijk), Walter Deconinck, Nelly Maes, Vic Anciaux, Hugo Schiltz, Willy Kuypers, Jef Olaerts, Rik Vandekerckhove, Maurits Coppieters, Marcel Brauns, Etienne Schepens.

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Vlaamse Concentratie, Volksunie-nationaal (behalve de laatste 10 jaar, bewaard bij de VU zelf), VU-afdelingen (waaronder Aalst, Antwerpen, Kortrijk, Mechelen, Oostende, Ronse en Veurne-Diksmuide), Volksuniejongeren (waaronder arrondissement Brugge, Oostende-Veurne-Diksmuide; afdeling Gent, Brugge), Vlaams-Nationaal Studiecentrum, Bedevaart naar de Graven van de IJzer (IJzerbedevaartarchief), Verbonden van het Vlaams Verzet, Vlaamse Volksbeweging, Arbeid-Vlaamse (Republikeins)Socialistische Beweging, Vlaams Aktiekomitee Brussel en taalgrens, Werkgemeenschap Nieuw-Vlaanderen, Vlaamsche Spaar- en Leenbank, Dr. Gerard De Paepe-Stichting, Priester Daensfonds, Karel Bulsfonds, Verbond der Vlaamse Oud-Strijders, Arbeidsorde, Vlaams Pleitgenootschap bij de balie te Brussel, Broederband, Commissie voor Taaltoezicht (Tweede Wereldoorlog), Gouwbond der Katholieke Vlaamse Meisjes van Limburg (katholieke Vlaamse meisjesbeweging), Herdenkingscomité pater Callewaert; kabinetsarchieven: Hugo Schiltz (minister van begroting in de Vlaamse Regering 1981-1985, 1988-1991), André Geens (1988-1991), Johan Sauwens (1988-1992), Hector de Bruyne (minister van buitenlandse handel 1977-1979), Bert Anciaux (schepen Brussel).

Collecties: documentatiemappen per trefwoord met knipsels, pamfletten, folders, vouwbladen, prospectussen en dergelijke over personen, instellingen en verenigingen, nationalisme in het algemeen, de nationale bewegingen en de culturele verscheidenheid; audiovisuele bronnen (foto's, affiches, prenten, bidprentjes, vlaggen, grammofoonplaten, videobanden, klankbanden uit het project 'Mondelinge geschiedenis').

Verder heeft het ADVN collecties en fondsen over de repressie, het oostfront (onder andere in het archief Toelen), het activisme (onder andere het archief Valgaeren betreffende het Kamp van Alten Grabow), Göttingen, Vlaamse Huizen, jeugdbeweging (onder andere audiovisueel archief over Algemeen Vlaams Nationaal Jeugdverbond), rechts-radicalisme (onder andere het archief De Wende), nationale bewegingen en nationalisme in Europa (onder andere het archief Cools), vrijlating Vlaamse krijgsgevangenen in 1941, Frontbeweging (onder andere archivalia Elisabeth Brabants).

Archief en museum van de Socialistische Arbeidersbeweging (AMSAB)

Bagattenstraat 174, 9000 Gent

tel. 09/224.00.79 en 09/225.72.31, fax 09/233.67.11

vrij toegankelijk

Centrum Louis Major (CLM)

Lange Nieuwstraat 22, 2000 Antwerpen

tel. 03/234.25.10, fax 03/226.44.24

vrij toegankelijk

De geschiedenis van het AMSAB gaat terug op het in 1937 opgerichte Nationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis dat de archieven en bibliotheken van de voormannen van de Belgische Werkliedenpartij wilde verzamelen. Na de Tweede Wereldoorlog was de belangstelling voor het bewaren van de archieven van de socialistische partij en arbeidersbeweging eerder gering. In 1972 werd vanuit het seminarie Hedendaagse Geschiedenis van de Rijksuniversiteit Gent en enkele vrijwilligers van het Gentse partijarchief een eerste impuls gegeven om een archiefinstelling uit te bouwen. In 1980 werd het AMSAB opgericht, met als doel archieven, audiovisuele en materiële bronnen en publicaties in verband met de socialistische beweging te verzamelen (via schenkingen en actieve prospectie), bewaren, ordenen en ontsluiten. In 1988 werd het Centrum Louis Major in Antwerpen opgericht, om de ondervertegenwoordiging van Antwerpse archieven in het AMSAB weg te werken.

Hoofdgebieden: collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, repressie na de Tweede Wereldoorlog, socialistische arbeidersbeweging, socialistische partij, vrijzinnigheid.

Archieven:

1) van families en individuen: Edward Anseele (sr.), Hendrik Fayat, Ger Schmook, Achille van Acker (gedeeltelijk), Jos van Eynde, Armand Hacquaert, César de Paepe, Oscar Roelandts.

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Arbeidershogeschool, BWP-nationaal (onder andere congressen van de Vlaamse socialisten, microfilm van de verslagen van de Algemene Raad), BSP-nationaal, SP-nationaal, Socialistische Jonge Wacht, Rode Leeuwen, BSP-federatie Gent-Eeklo (dossiers van de illegale BSP over de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog en de epuratie), Vermeylenfonds nationaal, August Vermeylenkring Ronse, ABVV-Dossier Unie van Hand- en Geestesarbeiders, Vlaams Progressief Alternatief (in archief Jean-Claude Impens), Anti-Egmontkomitee (in archief Wim Wabbes); kabinetsarchieven van socialistische ministers op Vlaams en federaal niveau.

Collecties: knipselmappen en biografische dossiers over socialistische politici en militanten, foto's, affiches, vlaggen, iconografisch materiaal met betrekking tot de socialistische partij, interviews (onder anderen met Hendrik Fayat, Piet Vermeylen) en redevoeringen.

Archief en museum van het Vlaams Leven te Brussel (AMVB)

Visverkopersstraat 13, bus 1, 1000 Brussel

tel. 02/512.42.81, fax 02/502.83.21

vrij toegankelijk

Het AMVB werd in 1977 opgericht op initiatief van Dis en Eugeen Verstraete en heeft ten doel alle uitingen en getuigen van het Nederlandse karakter van Brussel en het Vlaamse leven in Brussel te verzamelen, bewaren, inventariseren, bestuderen en tentoonstellen. De collectie bevat materiaal over het Vlaams (verenigings)leven te Brussel en later het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vanaf het ontstaan van de stad, Vlaamse voormannen, de geschiedenis van Brussel en de V.B. De nadruk ligt op de 19de en 20ste eeuw.

Hoofdgebieden: Brabant, Brussel, randgemeenten, taalminderheden.

Archieven:

1) van families en individuen: documenten van Maurits van Gijsegem, Franz de Backer, Peter Benoit, Ernest Claes, Hendrik Fayat, Julius Hoste (sr.), Jef Mennekens, Albert Peerenboom, Eugeen Verstraete, Dis Verstraete.

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Karel Bulsfonds, Algemeen Diets Jeugdverbond afdeling Brussel, Alhambra, Brusselse Gouwbonden, Vlaams Jeugdkomitee voor de Wereldtentoonstelling, Felix de Boeckprijs, Vlaamse Gemeenschapscommissie (met uitzondering van het administratieve archief), Valeer de Donckerfonds, Congressen van Brusselse Vlamingen.

Collecties: curricula van personen, affiches, brochures, brieven, catalogi, eremetalen, foto's, dia's, iconografisch materiaal, krantenknipsels, liederen, vlaggen met betrekking tot bekende en minder bekende Vlaamse figuren en verenigingen in Brussel en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en over onderwerpen als amateurtoneel, Vlaamse scholen in Brussel en verkiezingen.

Archief en museum voor het Vlaamse cultuurleven (AMVC)

Minderbroedersstraat 22, 2000 Antwerpen

tel. (inl.) 03/232.55.80, tel. (secr.) 03/233.26.06, fax 03/231.93.10

e-mail: amvc@lib.ua.ac.be

vrij toegankelijk

Het AMVC werd in 1933 opgericht als Museum van de Vlaamsche Letterkunde en was oorspronkelijk bedoeld als literair gericht fonds. Het verzamelgebied strekte zich geleidelijk aan uit over alle aspecten van het cultuurleven in Vlaanderen en in 1945 werd de naam gewijzigd in Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven.

De fondsen van het AMVC bestaan enerzijds uit een ruime collectie documenten en voorwerpen die niet afkomstig zijn uit organisch gegroeide archieven en ontsloten worden door middel van een trefwoordenlijst en anderzijds organische gegroeide archieven die als dusdanig bewaard en geïnventariseerd worden.

Hoofdgebieden: Antwerpen, beeldende kunsten, literatuur, pers, toneel, volkskunde.

Archieven: het AMVC bewaart naast papieren van tal van personen en organisaties ook grote archiefgehelen, waaronder:

1) van families en individuen: Maria Belpaire, Hendrik Conscience, Lode Craeybeckx, Oscar de Gruyter, Hendrik de Man, André Demedts, Frans Gittens, Richard Minne, Stijn Streuvels, August van Cauwelaert, Frans van Cauwelaert, Jef van Hoof, Lodewijk Mortelmans, Karel van de Woestijne, Renaat Veremans, Herman Vos; een aparte entiteit in het AMVC vormt het Camille Huysmansarchief.

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Algemeen-Nederlands Verbond, Algemeen Nederlands Zangverbond (ANZ), Koninklijke Nederlandse Schouwburg (Antwerpen), Koninklijke Vlaamse Opera, Kultuurraad voor Vlaanderen, Nieuw Vlaams Tijdschrift, Uitgeverij (Angèle) Manteau, Vereniging ter Bevordering van het Vlaamse Boekwezen, Vereniging van Vlaamse Letterkundigen.

Collecties: documentatiemappen, knipsels, foto's, affiches, brieven, necrologia, tekeningen, schilderijen en gebruiksvoorwerpen over en/of van personen en verenigingen met betrekking tot de Vlaamse literatuur, podium-, muziek- en plastische kunsten en het culturele (verenigings)leven.

Archief en museum van het Vlaams studentenleven (AMVS), z. Universiteitsarchief Katholieke Universiteit Leuven.

Archief van de Gentse Universiteit (ARUG)

Sint-Pietersnieuwstraat 25, 9000 Gent

tel. 09/264.30.80, 09/264.30.81, 09/264.30.82, fax 09/264.42.96

Internet Web-site: http://www.admin.rug.ac.be/ArchiefRUG/index

vrij toegankelijk

Het archief van de RUG werd in 1972 opgericht met het doel de archieven van de centrale universitaire administratie, de faculteiten en de studentenverenigingen van de Gentse universiteit te bewaren en te ontsluiten. Daarnaast bevat het ARUG een aantal collecties waaronder foto's, films, geluidsbanden, huldeadressen, diploma's, affiches, penningen en cursussen.

Hoofdgebieden: activisme, Gent, hoger onderwijs, studentenbeweging.

Archieven:

1) van families en individuen: de legaten Dewulf, Marcellijn en Jozef van Caeckenberghe bevatten materiaal met betrekking tot de vernederlandsing tijdens de Eerste Wereldoorlog.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: von Bissing Universiteit (onder andere inschrijvingslijsten van studenten, verslagboeken van de faculteitsraden, van de raad der assessoren en van de raad van beheer, registers met examenuitslagen, personeelsregisters en briefwisseling van de rectorale administratie), Nationaal Vlaamsch Verbond Afdeling Oost-Vlaanderen (bevat handtekeninglijsten van het Algemeen Verzoekschrift tot Vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool uit 1911), Ecole des Hautes Etudes de Gand (cursussen, programmaboekjes, studentenkaarten, diploma's, circulaires).

Collecties: microfilms en fotokopieën uit het Deutsches Zentral Archiv in Potsdam met betrekking tot de voorbereiding en de nasleep van de vernederlandsing van de Gentse universiteit tijdens de Eerste Wereldoorlog, verzameling brochures pro en contra de vernederlandsing, personeelsdossiers.

Archief van het Koninklijk Paleis

Hertogstraat 2, 1000 Brussel

tel. 02/551.20.20, fax 02/512.56.85

toegankelijk na afspraak en na voorafgaandelijke toestemming tot inzage van de archieven

De archiefdienst van het Koninklijk Paleis werd in 1962 opgericht en bewaart de archiefbestanden die sinds juli 1831 door de departementen en diensten van het Hof werden geproduceerd. Het bevat – verspreid over diverse archieven – onder andere stukken betreffende de houding van de Belgische vorsten ten opzichte van verschillende aspecten van het V.B. en verslagen van ministerraden. De processen-verbaal van de ministerraden uit het interbellum bijvoorbeeld bevinden zich in: Kabinet Koning Albert I (1916, 1920-1926, 1934-1935), papieren Wodon (1918-1920, 1931, 1935), Kabinet Koning Leopold III (1938-1939), archief van het Secretariaat van Leopold III (1938-1940).

Hoofdgebieden: diplomatie, leger, monarchie, taalpolitiek en -wetgeving.

Archieven: Kabinet van de Koning, Grootmaarschalk van het Hof, privé-secretariaat van Albert I en van koningin Elisabeth (onder andere briefwisseling met kunstenaars en artistieke of liefdadige verenigingen), secretariaat van Albert I (M.L. Gérard), secretariaat van Leopold III (Capelle).

Collecties: fotoverzameling met materiaal over personen uit de politieke en culturele wereld en over bezoeken van leden van de koninklijke familie.

Auditoraat-Generaal bij het Militair Gerechtshof

Paleis van Justitie, 1000 Brussel

tel. (inl.) 02/508.60.27 of 02/508.60.34, tel. (secr.) 02/508.60.16, fax 02/508.60.34

toegankelijk mits toestemming

De Centrale Documentatiedienst van het Auditoraat-Generaal verzamelde vanaf september 1944 informatie over collaborerende organisaties en instellingen en bracht 'overtuigingsstukken' (dit zijn de originele bezettingsbescheiden) samen. Op basis hiervan werden 235.413 akten van inbeschuldigingstelling opgesteld. In 57.000 gevallen werd een effectieve veroordeling uitgesproken.

Hoofdgebieden: amnestie na de Tweede Wereldoorlog, collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, rechts-radicalisme, repressie na de Tweede Wereldoorlog, verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven: individuele procesbundels (bewaard in het Auditoraat-Generaal en in de Auditoraten van Gent en Luik). Inzage in de dossiers is enkel mogelijk na toestemming van de Auditeur-Generaal (zowel voor de stukken bewaard in Brussel als voor die bewaard in Gent of Luik). De algemene documentatie en de overtuigingsstukken berusten bij het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA).

BDAC, z. Borms Documentatie- en Aktiecentrum.

Bibliotheek van het Departement Dramatische Kunst, Muziek en Dans – Hogeschool Antwerpen

Desguinlei 25, 2018 Antwerpen

tel. 03/244.18.21

vrij toegankelijk

De Bibliotheek van het Departement Dramatische Kunst, Muziek en Dans is de Muziekbibliotheek van het Koninklijk Vlaams Conservatorium Antwerpen. De bibliotheek verzamelt partituren en theoretische werken over muziek onder andere van bekende Vlaamse componisten.

Hoofdgebieden: muziek.

Archieven: Peter Benoit, Jef van Hoof, Lodewijk de Vocht en Arthur Meulemans. Deze archieven bevatten vooral partituren.

Collecties: partituren (in handschrift of in druk) van Peter Benoit, Jan Blockx, Flor Alpaerts, Lodewijk Mortelmans, Emiel Wambach, Jef van Hoof, Lodewijk de Vocht, Flor Peeters.

Biekorf, De, z. Centrale Openbare Bibliotheek Brugge.

Bisschoppelijke archieven

De archieven van de bisdommen bewaren de kerkelijke archieven van de respectievelijke bisdommen, waarin documenten kunnen worden teruggevonden over de clerus, de vernederlandsing van het onderwijs en dergelijke meer. Hieronder worden alleen die bisschoppelijke archieven vermeld die expliciet meedeelden bronnen met betrekking tot de V.B. te bewaren.

Archief Aartsbisdom Mechelen/Archivum Archiescopale Mechliniae (AAM)

Fr. de Merodestraat 18, 2800 Mechelen

tel. 015/29.84.21, tel. (inl.) 015/29.84.11

vrij toegankelijk

Het AAM is vermoedelijk zo oud als het aartsbisdom zelf (1559) en bewaart kerkelijke archieven.

Hoofdgebieden: daensistische beweging, katholieke partij, Kerk.

Archieven: de fondsen van de respectievelijke aartsbisschoppen en het fonds onderwijsdocumenten uit de 19de eeuw bevatten documenten en kranten met betrekking tot de geschiedenis van de V.B.

Archief bisdom Gent

Bisdomplein 1, 9000 Gent

tel. 09/225.16.26, fax 09/223.39.59

toegankelijk na afspraak

Archieven: Edward Poppe, Felix Vercruysse, Adolf Daens, Klein Seminarie van Sint-Niklaas.

Borms Documentatie en Aktiecentrum (BDAC)

Volksstraat 30, 2000 Antwerpen

tel. 03/238.33.99, fax 03/216.15.25

vrij toegankelijk

Het BDAC, ook Bormshuis genoemd, werd opgericht in 1971 met als doelstelling alle materiaal met betrekking tot het Vlaams-nationalisme te verzamelen om zo "de gedachte aan August Borms levendig te houden". Het BDAC herbergt documentatie over de V.B., maar het gaat in regel niet om aparte archieven die als geheel geschonken en bewaard worden.

Hoofdgebieden: activisme, amnestie, extreem-rechts, Nederland-Vlaanderen, repressie, Vlaams-nationalistische partijen, Zuid-Afrika.

Collecties: knipselcollectie over personen en gebeurtenissen zoals August Borms, de taalstrijd (onder andere 'Leuven Vlaams'), de splitsing van de sociale zekerheid, de Dietse stam (Nederlandse beweging, Zuid-Afrika), de anti-Belgische beweging tijdens interbellum en na de Tweede Wereldoorlog (onder andere Vlaamse Militanten Orde); foto's; geluids- en filmmateriaal; schilderijen en voorwerpen.

Bormshuis, z. Borms Documentatie en Actiecentrum.

Belgische Radio en Televisieomroep, Omroep van de Vlaamse Gemeenschap

Archief

Amerikaans Theater, Dikke Lindelaan 2, 1020 Brussel

tel. 02/741.40.03, tel. (inl.) 02/741.40.21, tel. (secr.) 02/741.40.56, fax 02/741.40.70

toegankelijk na afspraak

Nieuwsteksten zijn gemicrofilmeerd vanaf 1943 (voor de radio) en vanaf 1956 (voor de televisie).

BRTN-Audiotheek

August Reyerslaan 52, kamer 2L71, 1043 Brussel

tel. 02/741.39.13, fax 02/736.66.98

e-mail: audiotheek@brtn.be

enkel toegankelijk voor leden en medewerkers

De audiotheekcollectie bevat muziekopnamen vanaf het ontstaan van de openbare omroep (1935) tot heden, uitvoeringen van composities van Vlaamse toondichters door de diverse ensembles van de Omroep (orkesten, koren), opnamen van concerten georganiseerd door derden doorheen heel Vlaanderen, een collectie Vlaamse volksliederen samengesteld door Paul Collaer en H. Daems.

Beeldarchief

August Reyerslaan 52, 1043 Brussel

tel. 02/741.34.83, tel. (inl.) 02/741.37.20, fax 02/733.58.15

toegankelijk voor academisch onderzoek na schriftelijke aanvraag

Archieven: Albert Deckmyn, Jan van Hoogten, Clemens de Landtsheer.

Collecties: BRTN-programma's sinds 1953.

Documentatiedienst

August Reyerslaan 52, Kamer 3L34, 1043 Brussel

tel. 02/741.34.03 of 02/741.34.02

enkel toegankelijk voor leden en medewerkers

BRTN, z. Belgische Radio en Televisieomroep.

Centrale Openbare Bibliotheek Brugge, De Biekorf

Kuipersstraat 3, 8000 Brugge

tel. 050/33.00.50, fax 050/24.27.05

Internet web-site: http://www.brugge.be

vrij toegankelijk (voor de oude collecties na afspraak)

Hoofdgebieden: literatuur, West-Vlaanderen.

Archieven: Guido Gezelle (correspondentie, wetenschappelijk werk, literatuur), Karel de Flou.

Collecties: documenten, knipsels en artikels in verband met Gezelle, foto's van Gezelle.

Centrum Louis Major (CLM), z. Archief en Museum van de Socialistische Arbeidersbeweging.

Centrum Nederlandse Literatuurgeschiedenis (CNL)

Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen

tel. 03/220.42.91 of 03/220.42.86, fax UFSIA 03/220.44.20

vrij toegankelijk (liefst na afspraak)

Het CNL werd in 1996 opgericht en is verbonden aan de Universiteit Antwerpen/Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius. Het Centrum bouwt verder op de onderzoekstraditie van het Centrum voor Gezellestudie (opgericht in 1966) en het Centrum voor Renaissancedrama (opgericht in 1972). Het samenwerkingsverband coördineert en stimuleert het fundamenteel onderzoek van de historische Nederlandse literatuur in een interdisciplinair perspectief. Het CNL legt zich onder meer toe op de studie van Guido Gezelle, gekaderd in de culturele context van de 19de eeuw en met aandacht voor de Nederlandse literatuur in Vlaanderen in het algemeen.

Hoofdgebieden: literatuur, West-Vlaanderen.

Collecties: kopieën en microfiches van Gezellearchieven die elders bewaard worden (vooral in de Openbare bibliotheek De Biekorf in Brugge).

Centrum voor Renaissancedrama, z. Centrum voor Nederlandse Literatuurgeschiedenis (CNL).

Centrum voor Spiritualiteit-Ruusbroecgenootschap

Grote Kauwenberg 32, 2000 Antwerpen

tel. 03/220.43.66

toegankelijk na afspraak

Het Ruusbroecgenootschap werd in 1925 gesticht door de jezuïeten Desiderius A. Stracke, Jan Baptist Poukens, Leonce Reypens en Jozef van Mierlo, met als doel de studie van de geschiedenis van de vroomheid (ascese, spiritualiteit en mystiek) in de Nederlanden vanaf de bekering van de Franken tot aan de Franse Revolutie. Om een verbreidingsmedium te hebben voor het verrichte onderzoek werd in 1927 het (nog steeds bestaand) driemaandelijks tijdschrift Ons Geestelijk Erf opgericht. Sinds 1973 maakt het Ruusbroecgenootschap deel uit van de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius te Antwerpen, onder de naam Centrum voor Spiritualiteit-Ruusbroecgenootschap.

Het archief bevat de (ongeïnventariseerde) papieren nalatenschap van de leden (tot voor kort allen jezuïeten) van het Genootschap, hoofdzakelijk in verband met hun wetenschappelijke activiteiten. Daarnaast beschikt het Ruusbroecgenootschap over een uitgebreide bibliotheek.

Hoofdgebieden: Kerk.

Archieven: Desiderius A. Stracke, Leonce Reypens, Jozef van Mierlo.

Collecties: toespraken, krantenknipsels.

CLM, z. Archief en Museum van de Socialistische Arbeidersbeweging.

CNL, z. Centrum Nederlandse Literatuurgeschiedenis.

Daensmuseum en Archief van de Vlaamse Sociale Strijd (DAVS)

Oude Vismarkt 1, 9300 Aalst

tel. 053/77.69.06 of 053/77.20.94, fax 053/77.84.50

vrij toegankelijk

In 1978 opgericht als archief en museum voor de bewaring van alle bronnen van en documentatie over de Christene Volkspartij en de Daensistische Beweging. Het archief werd inhoudelijk verruimd tot documentatiecentrum voor de politieke en sociale geschiedenis vanaf het midden van de 19de eeuw tot de Tweede Wereldoorlog, met nadruk op het daensisme. Het DAVS bewaart hoofdzakelijk documenten en brieven over/uit Oost-Vlaanderen. De archieven van na de Eerste Wereldoorlog handelen voornamelijk over de versmelting van de Christene Volkspartij met Het Vlaamsche Front.

Hoofdgebieden: activisme, christelijke arbeidersbeweging, Daensistische Beweging, frontbeweging, katholieke partij, Kerk, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven:

1) van families en individuen: Karel L.van Opdenbosch, Luc Delafortrie, Pieter en Adolf Daens, mevr. De Coninck-Behaegel (bevat documenten en knipsels in verband met het daensisme in West-Vlaanderen).

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: Christene Volkspartij, daensistische ziekenfondsen.

Collecties: krantenknipsels onder meer over de versmelting van de Christene Volkspartij en het Vlaamsche Front, Vlaamse literaire figuren, Hector Plancquaert, het Vlaamse culturele leven in de jaren 1920 en 1930; bundeling Vlaamse liederen; portretten en familiefoto's van daensisten.

DAVS, z. Daensmuseum en Archief van de Vlaamse Sociale Strijd (DAVS).

Gemeentearchief Temse (GAT)

Kamiel Wautersstraat 9, 9140 Temse

tel. 03/710.12.20 en 03/710.12.21, fax 03/711.01.01

toegankelijk na afspraak

Archieven: Clemens de Landtsheere.

Guido Gezellearchief, z. Centrale Openbare Bibliotheek Brugge, De Biekorf.

Historisch Archief van Agfa-Gevaert N.V., z. Lieven Gevaertarchief.

KADOC, z. Katholiek documentatie- en onderzoekscentrum.

Kamer van Volksvertegenwoordigers Archief

Paleis der Natie, Natieplein 1, 1009 Brussel

De archieven en collecties van het archief van de Kamer zijn vergelijkbaar met die van de Senaat (zie aldaar).

Katholiek documentatie- en onderzoekscentrum (KADOC)

Vlamingenstraat 39, 3000 Leuven

tel. 016/32.35.00, fax 016/32.35.01

Internet Web-site: http://www.kuleuven.ac.be/kadoc/

vrij toegankelijk

Het KADOC werd in 1976 opgericht en stelt zich ten doel alle archieven, publicaties en niet-geschreven bronnenmateriaal te verzamelen met betrekking tot het katholieke leven in Vlaanderen vanaf 1794. Aangezien Vlaamsgezindheid en katholicisme in het verleden vaak inwisselbare begrippen waren, bevatten de archieven en collecties veel onderzoeksmateriaal voor de studie van de geschiedenis van de Vlaamse strijd op politiek, cultureel en sociaal-economisch vlak.

Hoofdgebieden: christelijke arbeidersbeweging, Daensistische Beweging, federalisme, jeugd- en scholierenbeweging: katholieke partij, Kerk, onderwijs, staatshervorming, uitgeverij en boekhandel, verkiezingen.

Archieven:

1) van families en individuen: Romain en Ludovic Moyersoen, Gerard Cooreman, Aloïs van de Vyvere, Hendrik Heyman, Arthur Mulier, Paul-Willem Segers, August de Schryver, Robert Houben, Theo Lefèvre, Louis Kiebooms, Victor Leemans, Robert Vandekerckhove, Geerard van den Daele, Rafaël Hulpiau, Alfred Bertrand, Fernand Hermans, Placide de Paepe, Josse Mertens de Wilmars, Leo Lindemans, Frank Swaelen, Daniël Coens, Mark Eyskens, Paul de Keersmaeker, Gaston Geens, Hugo Weckx, en Jean-Luc Dehaene, Max Wildiers, Bert Peleman, Emiel Vliebergh, Joris Helleputte, Alfons Jonckx, Jan Boon, Jozef Calbrecht, Ast Fonteyne, Aloïs de Maeyer, Marcel Decubber, Joos Florquin en Johan Fleerackers.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: katholieke partij, Christelijke Volkspartij en alle aan haar gelieerde diensten en organisaties (bijvoorbeeld CEPESS); arbeiders-, landbouwers-, werkgevers-, middenstands-, onderwijs- en jongerenorganisaties en organisaties uit de verzorgingssector (onder andere Algemeen Christelijk Werk(nem)ersverbond, Belgische Boerenbond, Nationaal Christelijk Middenstandsverbond, Katholieke Studenten Actie, Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd, Caritas Catholica); Vlaamsche Volkstoneel en het Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond.

3) microfilms van grote delen van de Belgica (1878-1916) in de archieven van de Belgische nuntiatuur en het staatssecretariaat zoals die in de Vaticaanse archieven worden bewaard (onder andere betreffende de onderwijswet-Edward Coremans, verslagen van de katholieke partij over de Vlaamsgezinden in Antwerpen rond Coremans, de houding van de bisschoppen tegenover de Vlaamse kwestie).

Collecties: fotocollecties van onder andere Het Vlaamsche Volkstoneel en De Standaard, prentbriefkaarten, affiches, film- en geluidsbanden; boeken, publicatiereeksen en tijdschriften van verschillende Vlaams-katholieke organisaties.

Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk Centrale Bibliotheek

Universitaire Campus, E. Sabbelaan 53, 8500 Kortrijk

tel. 056/24.61.07, fax 056/24.69.96

Internet Web-site: http://www.kulak.ac.be.80/bib, e-mail: bibliotheek@kulak.ac.be

vrij toegankelijk

Hoofdgebieden: Frans-Vlaanderen, literatuur.

Archieven: Flor Grammens, Bibliotheek en Archief De Franse Nederlanden.

Collecties: knipselarchief Nederlandse letterkunde.

K.C. Peetersinstituut voor Volkskunde

Gildekamerstraat 2-6

2000 Antwerpen

tel. 03/220.86.63

Het K.C. Peetersinstituut bewaart voornamelijk tijdschriften, boeken en krantenknipsels over volkskunde en volkskundigen.

Koninklijke academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL)

Koningsstraat 18, 9000 Gent

tel. 09/265.93.43, fax 09/265.93.49

toegankelijk mits toestemming

De KANTL werd opgericht bij Koninklijk Besluit in in 1886 als Koninklijke Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde. In 1972 werd de naam gewijzigd in Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Het archief van de KANTL heeft in de eerste plaats ten doel de dossiers met betrekking tot de KANTL en haar briefwisseling te bewaren.

Hoofdgebieden: economie, literatuur, toneel, uitgeverij en boekhandel.

Archieven: Koninklijke Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde / Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Lodewijk de Raet.

Collecties: knipselcollectie met betrekking tot de taalstrijd (eind 19de-begin 20ste eeuw), pamfletten en brochures.

KML, z. Koninklijk Museum van het Leger en van Krijgsgeschiedenis.

Koninklijk Museum van het Leger en van Krijgsgeschiedenis (KML)

Jubelpark 3, 1040 Brussel

tel. 02/733.44.93 of 02/733.98.24, fax 02/734.54.21

Internet Web-site: http://www.rma.ac.be/KLM-MRA/, e-mail: richard.boijen@cbit.rma.ac.be

vrij toegankelijk

Het Legermuseum ontstond in 1911 ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling. Naast een uitgebreide collectie wapens, uniformen en dergelijke meer herbergt het een bibliotheek met werken in verband met krijgsgeschiedenis, een archief, een carthotheek en een prentenkabinet en fototheek. Het archief bewaart officiële en privé-papieren betreffende de militaire geschiedenis vanaf de Oostenrijkse periode en dossiers over Belgische officieren. Het prentenkabinet en de fototheek bevatten onder meer foto's en prenten van militaire gebeurtenissen en de weerslag ervan op het dagelijkse leven.

Hoofdgebieden: taalwetgeving, activisme, leger.

Collecties: verzameling frontblaadjes Eerste Wereldoorlog, briefwisseling van Flor Fierens en August Fierens, stukken betreffende de Commissie ter controle van het taalgebruik in het leger (1918), stukken van de militaire overheid over de Vlaamse kwestie.

Liberaal Archief

Kramersplein 23, 9000 Gent

tel. 09/221.75.05, fax 09/221.12.15

vrij toegankelijk

Het Liberaal Archief (voluit Archief, documentatie- en onderzoekscentrum van het liberalisme) werd opgericht in 1982 als centraal archief voor de liberale beweging in België. Het heeft ten doel de bronnen voor de studie van het liberalisme te verzamelen, te ordenen en te ontsluiten voor de onderzoeker.

Hoofdgebieden: liberale partij, studentenbeweging, vrijzinnigheid.

Archieven:

1) van families en individuen: Arthur en Herman Vanderpoorten, Adriaan Verhulst, Piet van Brabant, Paul Kronacker, Albert Lilar, Karel Poma, Omer Vanaudenhove, Willem Pelemans, Marcel Stijns, Willy de Clercq, Frans Grootjans, Karel Buls, Leon Vanderkindere, Julius Hoste (jr.).

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: Willemsfonds, Liberaal Vlaams Studentenverbond, Liberaal Vlaams Verbond, Van Crombrugghe's Genootschap, Liberale Vlaamse Bond (Brussel en Antwerpen), Liberale Volkspartij Help U zelve, Antwerps Liberaal Verbond.

Collecties: biografische dossiers, foto's, vlaggen, affiches.

Lieven Gevaertarchief, Historisch Archief van Agfa-Gevaert N.V.

Deurnestraat 165, 2640 Mortsel

tel. 03/444.55.96

toegankelijk voor gekwalificeerde onderzoekers na afspraak

Het Lieven Gevaertarchief werd in 1985 opgericht om de archivalia van Lieven Gevaert en het bedrijf te bewaren.

Archieven: Lieven Gevaert, L. Gevaert en Co. (1894-1920) en NV Gevaert Photo-producten (1920-1964).

Museum René de Clercq

museum: René Declerqstraat 8, 8540 Deerlijk

archief- en documentatiecentrum: Harelbekestraat 27, 8540 Deerlijk, tel. 056/71.44.02

secretariaat: Vichtesteenweg 15, 8540 Deerlijk, tel. en fax 056/72.86.70

vrij toegankelijk

Het archief- en documentatiecentrum wordt beheerd en uitgebouwd door de in 1982 opgerichte Stichting René de Clercq. Naast het originele en vertaalde werk van De Clercq verzamelt en bewaart het alle archiefbronnen, audiovisueel materiaal en publicaties van en over de dichter.

Hoofdgebieden: activisme, literatuur, muziek.

Archieven: archief René de Clercq (bevat materiaal over geboorte, huwelijk en overlijden van De Clercq en familieleden, over René de Clercq-herdenkingen en over politieke activiteiten; stamboomgegevens; briefwisseling van, aan en over De Clercq; overeenkomsten en contracten; fotomateriaal), Elza de Clercq (museum); museum (briefwisseling).

Collecties: knipsels (bijdragen van De Clercq in kranten en tijdschriften, museum), video's (onder andere over de viering van de 110de verjaardag van De Clercqs geboorte), geluidsbanden met werk van de dichter, cassettes (onder andere gesprekken met Elza de Clercq, Pieter Vis; spreekbeurt van Walter Luyten over het activisme), muziek (teksten en/of muziek van De Clercq).

Nationaal Studie- en Documentatiecentrum Joris van Severen

Guido Gezellestraat 18, 2630 Aartselaar

tel. 03/887.47.90

De archieven en collecties van het Nationaal Studie- en Documentatiecentrum Joris van Severen zullen in de nabije toekomst gedeponeerd worden in het universiteitsarchief van de KUL. Als gevolg daarvan wordt de raadpleging in een overgangsperiode tot een minimum beperkt.

Het Nationaal Studie- en Documentatiecentrum Joris van Severen werd kort na de Tweede Wereldoorlog opgericht als Documentatiecentrum Joris van Severen en kreeg in 1965 zijn huidige naam.

Het Centrum stelt zich ten doel alle getuigenissen over Joris Van Severen te verzamelen en alles wat met hem of het Verdinaso te maken heeft.

Hoofdgebieden: amnestie, collaboratie, Duitsland-Vlaanderen, extreem-rechts, repressie, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven: het archief van Joris van Severen en Willem Melis, archiefbestanden van het Verdinaso en Jef van Bilsen.

Collecties: Dinaso-publicaties, knipselverzameling met teksten over Van Severen en het Verdinaso, Duitse documenten over de gebeurtenissen in Abbeville in mei 1940, films, videobanden, fonoplaten, foto's, affiches, beeldhouwwerken, schilderijen en tekeningen, uniformen, vlaggen, wimpels, kentekens.

Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, z. Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij.

NCWO II, z. Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij.

Provinciaal Archief- en Documentatiecentrum Hasselt, z. Provinciale Centrale Openbare Bibliotheek te Hasselt Afdeling Informatie en Documentatie.

Provinciale Centrale Openbare Bibliotheek te Hasselt Afdeling Informatie en Documentatie

Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt

tel. 011/21.28.92, fax 011/24.22.60

e-mail: mmic@limburg.be

vrij toegankelijk

Het Provinciaal Archief- en Documentatiecentrum te Hasselt werd in 1982 opgericht met de opdracht alle werken te verzamelen die op de een of andere manier met Limburg te maken hebben. Vanaf 1 januari 1998 behoort de collectie Limburgensia tot de afdeling Informatie en Documentatie van de Provinciale Centrale Openbare Bibliotheek te Hasselt. Deze afdeling bestaat uit een algemene informatieve collectie en uit specifieke collecties met betrekking tot het Limburgse culturele erfgoed. De collectie Limburgensia omvat alle publicaties die over of in Limburg of door Limburgers geschreven zijn.

Hoofdgebieden: Limburg, taalgrens, taalminderheden, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven:

1) van families en individuen: Jozef Gouverneur.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: Volksunie-arrondissement Tongeren-Maaseik.

Collecties: documentatiemappen met informatie over de Limburgse figuren van de V.B.

Ruusbroecgenootschap, z. Centrum voor Spiritualiteit-Ruusbroecgenootschap.

Senaat Archief

Paleis der natie, Natieplein 1, 1009 Brussel

tel. 02/501.73.38, fax 02/514.06.85

e-mail: vl@senate.be, internet web-site: http://www.senate

toegankelijk na afspraak

Het archief van de Senaat werd opgericht in 1831 en bewaart archieven van de "service de la Séance", de processen-verbaal van de zittingen, de goedgekeurde teksten en de amendementen, van de studiedienst van de Senaat en de commissies, biografische dossiers van de parlementairen en de archieven van de Quaestuur en van de werking van de Senaat zelf. Sinds 1993 worden ook de audiovisuele banden van de openbare Senaatszittingen bewaard.

Hoofdgebieden: AGALEV, communistische partij, katholieke partij, liberale partij, socialistische partij, verkiezingen, Vlaams-nationalistische partijen.

Collecties: biografische dossiers van parlementairen, interviews (op cassette en getranscribeerd) met Ferdinand de Bondt, Pierre Harmel, Hubert Leynen en Frans van der Elst.

SOMA, z. Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij.

Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA)/Centre d'Etudes et de Documentation Guerre et Sociétés Contemporaines

Résidance Palace (gebouw E), Wetstraat 155 Bus 2, 1040 Brussel

tel. 02/287.48.11, fax 02/287.47.10

e-mail: cegesoma@cegesoma.be

vrij toegankelijk

Het SOMA werd in 1967 opgericht als autonoom centrum bij het Algemeen Rijksarchief onder de naam Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog (NCWO II)/Centre de Recherches et d' Etudes Historiques de la seconde Guerre Mondiale. In maart 1997 werd het omgevormd tot Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij). Het bewaart, inventariseert en exerpeert alle documenten en archiefstukken die betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog, zijn voorgeschiedenis en zijn gevolgen. Het geeft de tijdschriften '30-'50 (Berichten van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij en Bijdragen tot de Eigentijdse Geschiedenis uit.

Hoofdgebieden: antisemitisme, collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, rechts-radicalisme, repressie na de Tweede Wereldoorlog, socialistische partij, verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Archieven:

1) van families en individuen: Hendrik de Man (voornamelijk oorlog en naoorlog), Albert de Jonghe, August de Schrijver, Jan Grauls (onder andere archief Nederlandse Cultuurraad, Winterhulp, documenten in relatie tot oorlogsgouverneurschap Antwerpen en oorlogsburgemeesterschap Groot-Brussel, Vereniging van Antwerpse), Jean Vossen, Paul Struye, Michiel Bulckaert, Raymond Brulez, Hendrik Borginon, Lode Craeybeckx, Albert de Vleeschauwer, Kamiel de Vleeschauwer, Leon Elaut, Hendrik Elias, Hendrik Fayat, Jean Fosty, Aloïs Gerlo, Albert Brienen, Louis Gueuning, Flor Mielants, Firmin Parasie, Bert Peleman, Adriaan van Coppenolle, Frantz van Dorpe, Emiel van Haver, Frans Wildiers.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen:

fonds A: Archiefbestanden van de geallieerde overheid 1944- (Court of Inquiry, affaire Laplasse; statistieken en rapporten waarin bijna alle domeinen van het politieke, sociale en economische leven worden aangeraakt; Etat des activités judiciaire, réaction de la population; rapporten Ackroyd);

fonds B: Belgische officiële en privé-instellingen (Zender Brussel, Commissie voor taaltoezicht, Boerenwacht, ministerie van binnenlandse zaken, instellingen van de corporatief georganiseerde economie tijdens de bezetting, secretarissen-generaal, Nationaal Instituut voor Radio-omroep, Belgische Commissie voor oorlogsmisdaden);

fonds C: Politieke bewegingen, partijen en culturele groeperingen(Rex, Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap, Vlaamsch Nationaal Verbond, Verdinaso, archief van de liberale partij van de onmiddellijke naoorlog);

fonds D: Vakbonden (Unie van Hand- en Geestesarbeiders);

fonds F: Jeugdbeweging (Katholieke Arbeidersjeugd, Algemeen Vlaamsch Nationaal Jeugdverbond, Vlaamsche Jeugd, Hitler Jugend Vlaanderen);

fonds G: Militaire collaboratieformaties (Vlaamse Wacht, Fabriekswacht, Belgen in de Waffen-SS);

fonds J: Belgische en Duitse processen (Belgische repressieprocessen en documentatie);

fonds M: Militärbefehlshaber Belgien (personalia over figuren uit de collaboratie);

fonds R: Verzet (Verbond van het Vlaams Verzet);

fonds S: Clandestiene inlichtings- en actiediensten (publieke opinie, politieke, economische en militaire toestand in het bezette land);

fonds V: ondernemingen en economische groeperingen (economische collaboratie),

Kleine Vlaamse Fondsen (Raad van Vlaanderen, Nationaal-Socialistische Beweging-België, Vlaamsch Instituut voor Volkskunst, Verbond van Vlaamse Studenten, Vlaams Sportverbond, Verbond der Vlaamse Oud-Strijders).

Collecties: uitzending van de Belgische Radio en Televisieomroep (Nederlandstalig) en de Radio et télévision belge (francophone) over België tijdens de oorlog (bijvoorbeeld De Nieuwe Orde van Maurice de Wilde, Jours de guerre);

microfilms en fotokopieën uit het buitenland: de German Records microfilmed at Alexandria (Duits bezettingsbestuur), verzameling Bundesarchiv Potsdam, microfilms van bestanden met betrekking tot België uit het Archiv des Auswärtigen Amtes te Bonn (Duitse ministerie van buitenlandse zaken);

kopieën van Duitse bestanden die zich in het Russische Centrale Staatsarchief in Moskou bevinden (Fürsorge Waffen-SS: voor de Vlaamse Waffen-SS, delen van het archief Robert Oszwald: over bezettingsbestuur 1914-1918, activisme);

kopieën en microfilms uit het Britse Public Record Office (Foreign Office, War office en War Cabinet, onder andere inlichtingen over collaboratie en verzet in bezet België, Koningskwestie);

(al dan niet getranscribeerde) interviews met Mathieu Croonenberghs, Mon de Goeyse, Edgard Delvo, August de Schrijver, Aloïs Gerlo, Walter Ganshof van der Meersch, Jan Olsen, Jacques Pirenne, Guido Provoost, Paul-Henri Spaak, Robert Vandeputte, Tony van Dijck, Bert van Hoorick, Jos van Eynde, Piet Vermeylen, Frans Wildiers, Hendrik Fayat, Gerard Romsée, Jef van Bilsen, Paul Daels, Léon Degrelle, Jean Fosty, Maurits Geerardyn, Maurits Vanderhaegen, Robert Verbelen, Jean Vossen.

Universiteit Gent Centrale bibliotheek

Rozier 9, 9000 Gent

tel. 09/264.38.51 of 09/264.38.52, tel. (inl.) 09/264.38.62, fax 09/264.41.96,

e-mail: guihoo@gengenp.rug.ac.be, internet web-site: http//www.lib.rug.ac.be

vrij toegankelijk

De universiteitsbibliotheek herbergt naast de collectie Vliegende Bladen en de briefwisseling van tal van prominente figuren uit de V.B., ook een handschrift met de tekst van De Vlaamse Leeuw.

Hoofdgebieden: activisme, onderwijs.

Collecties: briefwisseling van Ferdinand A. Snellaert, Paul Frédericq en anderen; fonds Vliegende Bladen; documenten betreffende de Eerste Wereldoorlog, activisme, de Vlaamse Hogeschool van Gent; documenten betreffende het Algemeen-Nederlands Verbond en Hippoliet Meert.

Universiteitsarchief Katholieke Universiteit Leuven

Mgr. Ladeuzeplein 21, 3000 Leuven

tel. (inl.) 016/32.46.24, fax 016/32.46.91

e-mail: archief@bib.kuleuven.ac.be, internet web-site: http://www.kuleuven.ac.be/archief/index.htm

vrij toegankelijk

De Katholieke Universiteit Leuven (KUL) had zwaar te lijden onder de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Vooral de Duitse beschietingen van augustus 1914 die de universiteitshal in de as legden, zorgden ervoor dat er nauwelijks 19de-eeuws archiefmateriaal bewaard is gebleven. De splitsing van de tweetalige universiteit in 1968 bracht ook een verdeling van de bibliotheek en het archief met zich mee. In het academiejaar 1970-1971 werd hier werk van gemaakt; de archieven, handschriften en prenten werden verdeeld tussen Leuven en Louvain-la-Neuve. De bronnen met betrekking tot het Vlaamse landsgedeelte bleven nagenoeg volledig in Leuven. In 1979 werd beslist om het eigenlijke universiteitsarchief niet te verdelen, maar in Leuven te laten. Dit archief vormt samen met de archieven die de KUL uit de verdeling verwierf (waaronder particuliere archieven van personen en organisaties) en de nadien verkregen archieven de kern van het archief van de universiteit dat in 1980 als zelfstandige dienst in het gebouw van de Centrale Bibliotheek werd gevestigd. Als een van de belangrijkste 'verworven' archieven dient het Archief en Museum van het Vlaams Studentenleven (AMVS) te worden vermeld dat in 1975 door Mon de Goeyse aan het archief werd geschonken.

Hoofdgebieden: onderwijs, studentenbeweging.

Archieven:

Universiteitsarchief:

1) van families en individuen: archieven van de rectoren Paulin Ladeuze, Honoré van Waeyenbergh en A. Descamps (met stukken over de vernederlandsing en splitsing van de universiteit).

Particuliere archieven:

1) van families en individuen: Jozef van Biervliet, Jules Cardijn, Fernand Collin, Emiel van Dievoet, Karel Pinxten, Pieter Willems, Jules Charpentier, Lode Claes, Edgard van Dessel, Joris van Severen, Jozef Uytterhoeven.

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Vlaamse Leergangen; de archieven van het Verdinaso worden momenteel overgebracht naar het archief van de universiteit.

AMVS:

1) van families en individuen: Mon de Goeyse, Frans Mariman (vooral met betrekking tot de Gentse oud-activistenvereniging Hou ende Trou), Albrecht Rodenbach (handschriften).

2) van instellingen, organisaties en verenigingen: Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond, Met Tijd en Vlijt, Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (na 1945), Algemeen Vlaamsch Hoogstudentenverbond, Vlaamsch Studentenverbond van Groot-Brussel (1924), Algemeen Nederlands Studenten Verbond (1980), Algemeen Vlaams Oud-Hoogstudentenverbond (1951-1960), Verbond der Vlaamse Academici.

Collecties: verzameling Paul Bockstaele (over de splitsing van de universiteit); foto's, aanplakbiljetten en brochures van studentenverenigingen, studenten- en jeugdbladen; studentenpetten, preseslinten, vaandels, tekeningen en schilderijen.

Universiteitsarchief Vrije Universiteit Brussel

Campus Oefenplein, Rectoraat, Pleinlaan 2, gebouw 2B112, 1050 Brussel

tel. 02/629.24.34, fax 02/629.26.93

e-mail: fscheeli@vub.ac.be

toegankelijk na afspraak

Het archief van de Vrije Universiteit Brussel werd opgericht in 1990 met als doel het documentbeheer van de universiteit te verzorgen en de archieven van de administraties en wetenschappelijke geledingen te regenereren. Het verzamelt tevens archieven van personen en verenigingen die aan de basis liggen van het ontstaan van de universiteit en van de V.B. op de universiteit. Dankzij een samenwerkingsakkoord met het Vrijzinnig Vormings- en Studiecentrum Karel Cuypers bewaart het archieven van bekende vrijzinnigen. Daarnaast bevat het Archief een aantal collecties waaronder foto's, krantenknipsels over de VUB (1969-heden) en Nederlandstalige studentenbladen van de VUB (1956-heden).

Hoofdgebieden: onderwijs, studentenbeweging.

Archieven:

1) van families en individuen: Frans de Pauw, Lydia Deveen-de Pauw, Hendrik Fayat, Aloïs Gerlo.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: raad van beheer van de universiteit, rectoraat, faculteit rechtsgeleerdheid, faculteit letteren en wijsbegeerte, Geen Taal Geen Vrijheid, Brussels Studenten Genootschap, Vrij Onderzoek, Vereniging voor Nederlands Vrijzinnig Hoger Onderwijs (VNVHO), Coördinatiecomité van de Nederlandstalige Universitaire Gemeenschap (CONUG), Vrijzinnig Vormings- en Studiecentrum Karel Cuypers.

Vlaams filmmuseum en -archief

L. Vanderkelenstraat 30, 3000 Leuven

briefwisseling: Savoyestraat 6, 3000 Leuven

tel. en fax 016/22.69.06 toestel 38 (op woensdag)

toegankelijk na afspraak

Het Vlaams filmmuseum en -archief werd in 1988 opgericht en bevat films van producenten en distributeurs, maar ook van particulieren en amateurs, die een beeld geven van het leven in Vlaanderen in vroegere tijden. Daarnaast beschikt het over een collectie draaiboeken, scenario's, affichen en foto's en over een bibliotheek.

Archieven: archieven van films van de ABN-centrale en de Marsen op Brussel, films over de IJzerbedevaarten.

Collecties: knipselmappen over films en intervieuws met de makers.

Vlaams Parlement Informatheek en Archief

Leuvenseweg 27, 1011 Brussel

tel. archiefdienst 02/552.41.47, fax informatheek 02/511.56.65

e-mail: informatheek@vlaamsparlement.be

toegankelijk na afspraak

Hoofdgebieden: bestuurszaken, federalisme, katholieke partij, liberale partij, socialistische partij, staatshervorming.

Archieven: parlementaire archieven van de Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap, de Vlaamse Raad en het Vlaams Parlement.

Collecties: biografische dossiers, knipselmappen en fotocollectie over leden van de Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap, Vlaamse Raad en Vlaams Parlement.

Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (VVF)

Van Heybeekstraat 3, 2170 Merksem

tel. 03/646.99.88, fax 03/644.46.20

Kanunnik Dr. L. Colensstraat 6, 8400 Oostende

toegankelijk na afspraak

De VVF werd opgericht in 1964 in Gent en heeft ten doel het organiseren en coördineren van de bedrijvigheid op het vlak van de genealogie en de heraldiek in Vlaanderen. De vereniging wil het familieonderzoek en het samenstellen van familiegeschiedenissen aanmoedigen, familiearchieven en verzamelingen bewaren en inventariseren. Het VVF beheert twee centra, het Centrum voor Familiegeschiedenis in Merksem en het Centrum voor Familiekunde in Oostende, en geeft het tijdschrift Vlaamse Stam uit.

Collecties: bidprentjes, rouwbrieven, krantenknipsels, (uitgegeven en onuitgegeven) genealogieën en biografieën.

VVF, z. Vlaamse Vereniging voor Familiekunde.

Buitenlandse archiefinstellingen

Onder deze hoofding wordt een summier overzicht gegeven van voor de V.B. relevante archieven die in het buitenland bewaard worden. De archief-, bibliotheek- of documentatie-instellingen worden per land behandeld. Voor elke archiefinstelling werd ernaar gestreefd ten minste het adres en de relevante archieven en collecties te vermelden.

Ook de diplomatieke diensten van de ministeries van buitenlandse zaken van de verschillende (buur)landen hebben documenten geproduceerd waarin de V.B. ter sprake komt. Het is evenwel onbegonnen werk hier een gedetailleerde uiteenzetting te geven van de bewaarplaatsen van diplomatieke archieven met betrekking tot de V.B. in het buitenland. Er bestaat immers geen eenduidige regeling voor de bewaring van deze archieven: in het ene land worden ze op het ministerie zelf bewaard, in het andere niet. Voor inlichtingen kan men het beste terecht op de Belgische ambassade in het land in kwestie. Bij wijze van voorbeeld kan verwezen worden naar documenten van het Franse ministerie van buitenlandse zaken (Quai d'Orsay) uit de periode 1918-1929. Archieven waarin iets gevonden kan worden over de V.B. zijn: Belgique, dossiers 40-47, Question flamande; Belgique, dossier 2, Attaché militaire français; Belgique, dossier 5, Constitution, compositions gouvernements; Belgique, dossier 7, Parlement, Elections; Belgique, dossier 8, Renseignements sur les personalités belges; Belgique, dossier 10-16, Presse; Belgique, dossier 33-39, politique intérieure, dossier général.

Duitsland

Auswärtiges Amt/Politisches Archiv

Adenaueralle 39-103

53113 Bonn

onder andere Inland IIg (Vlaams-nationalistische collaboratie), Ausland Abt. II Pol 6 'Rassenfragen, Nationalitätenfragen, Fremdvölker in Belgien'.

Bundesarchiv

Wasserkaefersteig 1

141563 Berlin

Bundesarchiv Abt. Potsdam

Tiziansr. 13

14467 Potsdam

onder andere Duitse stukken (SS) over Vlaams-nationalistische en Groot-Duitse collaboratie en militaire collaboratie.

Bundesarchiv Koblenz

Potsdamerstrasse 1

Postfach 320

56075 Koblenz

Duitse stukken (SS) over Vlaams-nationalistische en Groot-Duitse collaboratie en militaire collaboratie.

Bundesarchiv-Militärarchiv

Wiesentalstrasse 10

79115 Freiburg i. Breisgau

onder andere archieven van de Militärverwaltung en van de Wehrmacht- en Waffen-SS-eenheden die in België vochten of gerekruteerd werden (Belgische oostfronters).

Frankrijk

Archives de France

60 rue des Francs-Bourgeois

75141 Paris Cedex 03

onder andere 'Fonds Marbourg' (deel van het archief van de Militärbefehlshaber Belgien).

Italië

Archivo Romanum Societatis Iesu

Borgo Sancto Spirito 5, 00195 Rome

Archieven: rapporten van Vlaamse Jezuïeten over de Vlaamse kwestie aan Rome.

Vaticaanse archieven

toegankelijk voor onderzoek mits toestemming

Het Geheim Vaticaans Archief bewaart onder meer de archieven van de Nuntiatuur te Brusssel (1875-1906) en van het Staatssecretariaat (1878-1915). Delen van de voor België relevante documenten worden op microfilm bewaard in het Katholiek Archief- en Documentatiecentrum.

Het Vaticaans archief bevat onder andere documenten met betrekking tot de vernedelandsing van het onderwijs, de onderwijswet-Edward Coremans, de standpunten van de bisschoppen inzake de V.B. en de situatie van de Vlaamsgezinden in de katholieke partij.

Nederland

Algemeen rijksarchief Den Haag

Prins Willem-Alexanderhof 20

2595 BE Den Haag

postadres: Postbus 90520

2509 LM Den Haag

tel. 00/31/70/331.54.00, tel. (inl.) 00/31/70/331.54.44, fax 00/31/70/331.54.99

e-mail ara@rad.archief.nl, internet web-site: http://www.archief.nl

toegankelijk mits toestemming

Het Algemeen Rijksarchief Den Haag bewaart de archieven van de centrale overheid, evenals archieven van particuliere organisaties en personen.

Hoofdgebieden: Nederland-Vlaanderen.

Archieven: Frederik C. Gerretson, De Vlaamsche Stem, de Nationale Unie.

KDC Nijmegen, z. Katholiek Documentatiecentrum Nijmegen.

Katholiek Documentatiecentrum Nijmegen (KDC Nijmegen)

Erasmuslaan 36

6525 GG Nijmegen

postadres: Postbus 9100

6500 HA Nijmegen

tel. 00/31/24/361.24.12

e-mail secrkdc@kdc.kun.nl, internet web-site: http://www.kdc.kun.nl

Het KDC werd in 1969 door de Katholieke Universiteit Nijmegen opgericht met als doel het verzamelen, bewaren, ordenen en beschrijven van documenten over het katholieke leven in Nederland vanaf het begin van de 19de eeuw.

Archieven: H.W.E. Moller, G.B.Brom en W.J. Brom-Struick

Rijksarchief in Noord-Brabant

Z. Willemsvaart 2

5211 NW 's-Hertogenbosch

tel. 00/31/73/681.85.00, fax 00/31/73/614.64.39

toegankelijk na inschrijving

Hoofdgebieden: activisme, collaboratie, jeugdbeweging, Nederland-Vlaanderen, repressie, uitgeverij en boekhandel.

Archieven

1) van families en individuen: Staf Vermeire, Lammert Buning, Jan D. Domela Nieuwenhuis Nyegaard, Arnold Meijer, J.E. Albert van de Poel, Reimond Speleers.

2) van instellingen, organisaties of verenigingen: Jong Vlaanderen (1914-1918), Zwart Front, Nationaal Front, de stichting Brabantia nostra.

Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD)

Herengracht 380, 1016 CJ Amsterdam

tel. 00/31/20/523.38.00, fax 00/31/20/523.38.88

e-mail: info@riod.nl

Hoofdgebieden: collaboratie, Vlaams-nationalistische partijen.

Archieven: Verdinaso, Vlaamsch Nationaal Verbond, Nationaal Socialistische Beweging.

RIOD, z. Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie.

Universiteitbibliotheek Utrecht

Afdeling oude drukken en handschriften

Wittevrouwenstraat 7-11, postbus 16007, 3500 DA Utrecht

tel. 00/31/30/253.65.00 of 00/31/30/253.65.21

e-mail: k.vanderhorst@ubu.ruu.nl

vrij toegankelijk

Hoofdgebieden: Nederland-Vlaanderen.

De Universiteitsbibliotheek bezit het archief van Pieter Geyl (waarvoor een inventaris in voorbereiding is) en het (geïnventariseerde) archief van Pierre Ritter (jr.).

Rusland

Centr. Chranejia (vroeger: Osoby)

Vyborgskaja Ul. 3

125212 Moscow

Het Russische Centrale Staatsarchief in Moskou bewaart een aantal Duitse bestanden, met onder andere de Fürsorge Waffen-SS (voor de Vlaamse Waffen-SS), delen van het archief Robert Oszwald (bezettingsbestuur 1914-1918, activisme).

Auteur(s)

Maarten van Ginderachter; Nele Bracke; Petra Gunst